హరినామ మహిమ

ఒకానొక రోజున కాశీ మిశ్రుని భవనములో వేంచేసి ఉన్న శ్రీ చైతన్య మహాప్రభువును కృష్ణ దాసు అను ఒక భక్తుడు బ్రహ్మాది దేవతలకు గూడ గోచరముకాని కృష్ణ నామ మహిమను గురించి చెప్ప వలసినదిగా కోరెను.  అపుడు శ్రీమన్మహా ప్రభువు ఇట్లు వివరించెను.

ఓ క్రిష్ణదాసా! కృష్ణ నామ మహిమ అపారమైనది.  ఈ నామ ప్రభావమును గూర్చి క్రిష్ణునికే తెలియదనినను అతిశయోక్తి కానేరదు. ఐనను నామ మహిమను గురించి అనేక శాస్త్రములలో నేను గ్రహించిన దానిని నీకు చెప్పెదను.  దీనిని విశ్వాసముతో శ్రద్దగా వినుము.  ఫలితముగా నీవు ఈ ఘోర సంసార సముద్రము నుండి తరించగలవు.

హరినామమును ఉచ్చరించుట వలన సమస్త పాపములు తొలగిపోవును.  అన్ని రకముల వ్యాధులు నిర్మూలనమగును.  సమస్త దుఃఖములు సమసిపోవును.  ఆకలి బాధ క్షీణించును.  నరకములో నున్న వారు గూడ శీఘ్రముగా తరింతురు.   ప్రారబ్ద కర్మము ఖండింప బడును.  సమస్త అపరాధములు క్షీణించును.

దాన, వ్రత, హోమాది సమస్త కర్మలు నామమునే ఆశ్రయించును.   వేదములన్నిటియందు సారభూతమై సూర్యుని వలె ప్రకాశించునది నామమే.  సమస్త పుణ్య తీర్ధముల (ఫలితము) కంటే నామము సర్వోత్క్రుష్టమని సమస్త శాస్త్రములు ఘోషించుచున్నవి.   సమస్త శుభకర్మలు నామముపై ఆధారపడి యున్నవి.  ఐనను వాటి అన్నిటికంటే ఉత్తమ ఫలితమును ఒక్క నామమే ఒసంగును.  భగవంతుని సర్వ శక్తులు నామము నందు ఇమిడి యున్నవి.  సమస్త జీవరాసులకు ఆనందము నిచ్చునది భగవన్నామమొక్కటే.  శ్రద్ధతో హరినామమును కీర్తించినవారు జగత్తులో పూజనీయులు.  దిక్కులేని వారికి నామమే దిక్కు.  పతితులను గూడ పావనులనుగా జేయు సామర్ధ్యము నామమునకు గలదు.

కృష్ణ నామమును సర్వకాల సర్వావస్తల యందు కీర్తించు వారు ఆ నామ సంకీర్తన వలననే ముక్తిని పొందుదురు.  మరియు వారికి వైకుంఠ ధామములో నిరంతరము హరిని కీర్తించు భాగ్యము, భగవత్ప్రీతియు కలుగును.  స్వయముగా నామమే పురుషార్ధములనిచ్చును.  భక్తి  అంగములలో నామము ప్రధానమైనదని శృతి, స్మృతి, శాస్త్రములు చెప్పుచున్నవి.  

దీనికి అసంఖ్యాకములైన ప్రమాణములు గలవు.
--

నామము సర్వ పాపములను వినాశనము చేయును:

1. అయం హి కృత నిర్వేశో జన్మకోట్యంహసామపి
   యద్వ్యాజహార వివశో నామ స్వస్త్యయనం హరేః (భాగవతము 6-2-7) 

సమస్త పాపములను నశింపజేయుటయే నామము యొక్క ప్రప్రథమ ధర్మము.  దానికి ప్రమాణం ఏమనగా - అజామిళుడు అవసానకాలమందు "నారాయణ" శబ్దము ముమ్మారు ఉచ్చరించి కోటి కోటి జన్మలలో చేసిన పాపరాశులనుండి ముక్తిని బొంది భగవత్సాన్నిధ్యము జేరెను.

సమస్త వ్రతములకంటే నామము ఉఛ్ఛమమైనది.

2. న నిష్క్రుతై రుదితై: బ్రహ్మ వాదిభి
   స్తథా విశుధ్యత్యఘవాన్ వ్రాతాదిభి:
   యథా హరేర్నామ పదైరుదాహృతై
   సదుత్తమః శ్లోక గుణోపలంభకం (భాగవతము 6-2-11)
చాన్ద్రాయణాది వ్రతములు పాపాత్ములను పాపముల నుండి శాస్త్రములలో చెప్పిన రీతిని తరింప జేయలేవు.  ఏలననగా, తాత్కాలిక వ్రతాదుల వలన పాప వాసన, పాప భీజము నశింపవు.  కాని కృష్ణ నామమును ఉచ్చరించుట వలన పూర్వక్రుత పాపమే గాక, పాపమునకు మూలకారణమగు అవిద్య గూడ తొలగి పోవును.  సమస్త పాపములనుండి రక్షించి ముక్తి నొసంగునది నామమే కావున దీనికి మించిన వ్రతము వేరొకటి లేదు.

సాంకేత్యం పారిహాస్యం వా స్తోభం హేలనమేవ వా
వైకుంఠనామ గ్రహణ మశేషాఘహరం విదు: (భాగవతము 6-2-14)


గోవింద కీర్తనమనేది అగ్ని జీవుల యొక్క భూత భవిష్యద్ వర్తమానముల పాపములనన్నిటిని అనాయాసముగా దహించి వేయును.  కావున కలియుగములో నామము కంటే జీవులకు బంధువు లేరు (లఘు భాగవతము).

ఈ భూలోకమున నిరంతరము సజ్జనులను పీడించు ద్రోహ చింతన గలిగిన వారు గూడ సదా హరికీర్తన వలన పవిత్రులై ధన్యులగుదురు(లఘు భాగవతము).

శాస్త్రములలో లెక్కలేనన్ని ప్రాయశ్చిత్తములు చెప్పబడి యున్నవి.  కాని అవి ఏవియు కృష్ణ నామ కీర్తనమునకు సమము కానేరవు. (కూర్మ పురాణము)

ఏ పాపియు గూడ చేయలేనంతటి పాపమును గూడ హరింప జేయ గల శక్తి నామమునకుఉన్నది .  భగవన్నామ మహిమ అంతటిది.  అనగా నామము ఎంతటి పాపమునైనాను తుడిచి వేయునని అర్ధము.
(కూర్మ పురాణము)

ఎవరు అచ్యుత, గోవింద, మధుసూదన యని భగవంతుని నామమును ఆర్తితో ఉచ్చరించుదురో వారి సర్వ రోగములు (శారీరక, మానసిక) నశింప బడును.  ఇది ముమ్మాటికీ సత్యము (బృహద్ నారదీయము).

మహాపాతకుడైనను అహర్నిశము జగదీశ్వరుడగు హరిని  కీర్తించిన యెడల అంతః శుద్ధి గలిగి సజ్జన సాంగత్యమునకు యోగ్యత కలుగును(బ్రహ్మాండ పురాణము).

మహావ్యాధి పీదితుడైన వాడు, రాజదండనము అనుభవించువాడు 'నారాయణ' అని ఆర్తితో నుచ్చరించినచో వారు ఆయా బాధల నుండి తత్ క్షణము విముక్తులగుదురు (వహ్ని పురాణము).

నిరంతరము హరినామ కీర్తనము చేయువారికి సర్వరోగములు; క్లేశములు; సర్వ ఉపద్రవములు; సర్వ అరిష్టములు తొలగిపోవును (బృహద్ విష్ణు పురాణము).

సూర్యుడు అంధకారమును, ప్రబలమగు వాయువు మేఘములను దూరీభూతము చేయునట్లు అనంతుడైన భగవంతుని నామమును ఆశ్రయించిన వారికి (అనగా శ్రవణ, కీర్తనము చేయు వారికి) వ్యసన రూప దుఃఖములన్నియు పటాపంచలగును.  (భాగవతము 12-12-48)

కష్టము వచ్చినపుడు, మనో వ్యాకులత ఏర్పడినపుడు, పతనమొందినపుడు, భయము కలిగినపుడు, ఘోరమైన వ్యాధి పీడితుడై దానికి నివారణోపాయము లేనపుడు "నారాయణ" శబ్దము నొక్కసారి కీర్తించినచో సమస్త దుఃఖములనుండి విముక్తులై సుఖశాంతులను పొందగలరు (విష్ణు ధర్మోత్తరము).


 సాంకేత్యం పారిహాస్యం వా స్తోభం హేలనమేవ వా
వైకుంఠనామ గ్రహణ మశేషాఘహరం విదు: (భాగవతము 6-2-14)
ప్రాపంచిక ఫలితములనాశించి గాని ఇతరులను హేళన చేయు ఉద్దేశ్యముతో గాని, గానము చేయవలెనని గాని, ఆశ్రద్ధతో గాని వైకుంఠుని నామమును ఎవరు ఆశ్రయించుదురో, వారి అశేష పాపములు హరింపబడును.  ఈ విషయమును శాస్త్రవేత్తలగు భాగవతోత్తములు తెలిసికొని ఉన్నారు.

పతితః స్ఖలితో భగ్నః సందష్టస్తప్త ఆహతః
హరిరిత్యవశే నాహ పుమాన్ నార్హతి యాతనాః (భాగవతము 6-2-15)పైనుండి క్రింద పడినపుడు గాని, నడచుచు జారినపుడు గాని, శరీరమునకు గాయము తగిలినపుడు గాని, సర్పాది క్రూర జంతువుల వలన హాని కలిగినపుడు గాని, రోగపీడితుడైనపుడు లేదా ఇతరులు శిక్షించినపుడు గాని ఎవరు కృష్ణ, హరి, నారాయణ అను నామములను ఉచ్చరించుదురో వారికి ఎన్నడును నరక బాధ కలుగదు.

అజ్ఞానా దథవా జ్ఞానాదుత్తమః శ్లోకనామ యత్
సంకీర్తితమఘం పుంసో దహేదేధో యథా 2నలః (భాగవతము 6-2-18)అగ్ని ఏ విధముగా గడ్డి మేటిని దగ్దింపజేయునో అట్లే  ఎవరు తెలిసి గాని, తెలియక గాని ఉత్తమః శ్లోకుడగు భగవంతుని నామమును కీర్తించుదురో వారి సమస్త పాపరాశి భస్మీ భూతమగును. 

తిథి నిర్ణయంలో సందేహం--సమాధానం

నమస్కారమ్. 

తిధి నిర్ణయం ఎలా జరుగుతుందో వివరించగలరు. 

ఈ రోజు (19th July 2013) ఏకాదశి తిధి కదా. కానీ ఒక సంప్రదాయం ప్రకారం ఏకాదశి రేపు అని అన్నారు. దానితోనాకు ఈ సన్దీహమ్ కలిగినది. 

అలాగే తది ద్వయం విషయమై కుడా ప్రస్తావించ మనవి. 

(please mention if any reference available on this topic) 

 .....................................................................................................................................

శ్రీ గురుభ్యోనమః

నమస్తే

కించిత్ ఆలస్యంగా స్పందిస్తున్నందుకు ఏమీ అనుకోవద్దు. ఈ తిథి సంబంధ విషయమైన చర్చలు, ఏకాదశి గురించి ఇతః పూర్వం ఇక్కడ చర్చలు జరిగాయి.

మనకి కాలాన్ని గణించడానికి సౌరమానం, చాంద్రమానం, బ్రాహస్పత్యం అని ఉన్నాయి ఒకటి సూర్య గమనాన్ని ఆధారం చేసుకొని, మరొకటి చంద్ర గమనాన్ని ఆధారం చేసుకొని మరొకటి గురు గ్రహ గమనాన్ని ఆధారం చేసుకొని. ఐతే సూర్యోదయానికి ఏ తిథి ఉంటే ఆ రోజు ఆ తిథి అన్నది అందరికీ తెలిసిందే. ఐతే ఆయా తిథుల్లో చేసే విశేష కార్యక్రమము లేదే ఆ నైమిత్తిక తిథిని ఎలా జరుపుకోవాలన్నది కల్పంలో కానీ, ఇతర శాస్త్ర గ్రంథాలు, పురాణాదులలో ఉంటుంది. అపర కర్మలకి మధ్యాహ్నం పూటకి తిథి ఎక్కువగా వ్యాపించి ఉన్న రోజుని ఎంచుకున్నట్లే కొన్ని కొన్ని తిథులలో చేయవలసిన విశేష కార్యం ఆ రోజు ఆ తిథి ఎంత సేపు ఉన్నది ఏ కాలంలో ఉన్నదీ చూస్తారు.

సూర్యోదయానికి రెండు / మూడు ఘడియలు దశమితో కూడిన ఏకాదశిని వర్జిస్తారు. తిథి విద్ధ/విద్ధం అంటారు ఆ రోజు వ్రతం చేసినా ఆ ఫలితాన్ని ఇవ్వరు. దానికన్నా ద్వాదశితో కలిసి ఉన్న ఏకాదశి వ్రతం చేయమని చెప్తారు. దీనికి సంబంధించి పురాణ ఉప ఆఖ్యానాలు కూడా ఉన్నాయి. ఏకాదశీ తిథినిర్ణయం అని నిర్ణయ సింధు, ధర్మ సింధులాంటి గ్రంథాలలో ప్రత్యేకంగా వ్రాయబడింది పూర్తి వివరాలకు అవి చూడగలరు.

అలాగే కొన్ని వ్రతాలు నక్త వ్రతాలుంటాయి, వినాయక చవితి, సత్య నారాయణ వ్రతం, కేదారేశ్వర వ్రతం వంటివి నక్త వ్రతాలు. అంటే ఉదయం నుండీ దీక్షితుడై ఉపవసించి ఆ క్రతువుకు కావలసిన సంబారాలనేర్పరుచుకొని సాయంత్రం పూట ఈ వ్రతాలనాచరించాలి. కాబట్టి వినాయక చవితి సాయంత్రం ఏరోజు ఉంటే ఆసమయంలో వ్రతం చేయాలి కానీ ప్రస్తుతం ఉదయం పూట చవితిని చూసేసి చేసుకుంటున్నాం. ఒక్క కేదారేశ్వర వ్రతం ఒక్కటీ సాయంత్రం జరుగుతున్నట్లుంది చాలా చోట్ల. సత్యనారాయణ వ్రతం కూడా కొందరిళ్ళలో ఇంకా సాయంత్రాలే చేస్తున్నారు అదే పద్ధతి, కథలో కూడా అలాగే చేయాలని ఉంది.

సూక్ష్మంగా మీరడిగిన ప్రశ్నకు

సూర్యోదయానికి ఏ తిథి ఉంటే ఆ తిథే ఆనాటి తిథి ఐతే ఏకాదశి వ్రతానికి ఉదాహరణకి ఉదయం 5-6 మధ్యలో దశమి వెళ్ళి6.15కి ఏకాదశి వచ్చిందనుక్కోండి ఆనాడు ఏకాదశి వ్రతానికి పనికిరాదన్నమాట.

నైమిత్తిక కర్మాచరణకు ఏ విధంగా చేయాలో శాస్త్రం చెప్పినట్లుగా చేసుకోవాలి

సంపూర్ణ ఏకాదశీ యత్ర ప్రభాతే కించిదేవసా

తత్ర ఉపోష్యా ద్వితీయాచ పరాచేద్యది వర్థతే!!

బ్రహ్మ వైవర్త పురాణంలో ఇలా చెప్పారు సంపూర్ణంగా ఒకరోజు ఏకాదశి తిథి ఉండి మరునాడు కొద్దిగా ఏకాదశి తిథిఉంటే రెండవ నాడే ఉపవాసం చేయాలి. అయితే ద్వాదశి తిథి వ్యాప్తిచెంది ఉండాలి, అంటే ఉపవాసం చేసిన నాటికిమర్నాడు ద్వాదశి తిథి వుండాలి.

షష్ఠి దండాత్మికా యత్ర ప్రభాతే చ తిథి త్రయం

కుర్వంతి గృహిణి: పూర్వం చైవ యత్యాదయ: తథా!!

ఒక సూర్యోదయం నుండి మరొక సూర్యోదయం వరకు కల 60 ఘడియల కాలంలో తిథి త్రయం (దశమి సఏకాదశిసద్వాదశి) ఉన్నప్పుడు ఏ సూర్యోదయ సమయంలో ద్వాదశి తిథి ఉందో దానికన్న ముందున్న రోజే గృహస్థులును,సన్యాసులు/యతీశ్వరులును ఉపవాసం చేయాలి.

అది తపోభూమి...గృహస్థుల కర్మభూమి కాదు

• - డాక్టర్ కందుకూరి శివానందమూర్తి
• 27/06/2013

TAGS:

................... కేదార క్షేత్రం నూరేళ్ళపూర్వం వరకూ కూడా వేల సంఖ్యలో జనాభా వెళ్ళిన యాత్ర కాదు. ఏవిధమైన సౌకర్యాలు లేకపోవడం చేత, ఆ యాత్ర కుటుంబాలతో, పిల్లలతో, పెద్దలతో వెళ్ళవలసిన యాత్రగా పరిగణించబడలేదు. గృహస్థులు వెళ్ళి మొక్కుబడులు చెల్లించుకోవడం, ఏవో కోరికలతో పూజలు, ప్రార్థనలు, దీక్షలు చేసే యాత్రగా అది పరిగణించబడలేదు. .................... గడచిన వారం రోజులలో హిమాలయాలలోని కేదార యాత్రీకుల ఆపదలు చాలా తెలుసుకున్నాం. ఈనాటికి ఐదువేల మంది చనిపోయారని తెలుస్తున్నది. సుమారు ఎనభైరెండువేల మంది ప్రభుత్వ యంత్రాంగం సహాయంతో క్షే మంగా రక్షింపబడ్డారు. చాలామంది ఇళ్ళకి చేరుకున్నారు. దాదాపు అక్కడ ఇరుక్కున్న వారందరూ రక్షింపబడినట్టే. నేడో రేపో ఆ మిగతా పని కూడా పూర్తి అవుతుంది. భారతీయ వాయుసేన యంత్రాంగం ఆరు రోజులలో చాలా గొప్ప సేవ చేసింది. ఈ సంఘటనపైన ఎన్నో రకాల వ్యాఖ్యలు సహజంగా వినబడుతున్నాయ. అసలు ఈ మతం నమ్మకంతో ఇంతమంది అలాంటి చోటుకి ఎందుకు వెళ్ళాలి? ఇదంతా కేవలం మూఢనమ్మకం వల్ల వచ్చి న ఆపద కాదా..? ఇదొకరకం విమర్శ! ఇలాంటి నమ్మకాలు లేకపోతే ఇంతమంది పోయుండేవారు కాదుకదా..అని మరో వ్యాఖ్యానం. మనం గొప్ప నాగరికతతో తయారుచేసుకున్న రోడ్లపైన దేశం మొత్తం మీద పది రోజులకొకసారి ఐదువేల మంది పోతూ ఉండవచ్చు. దానికి ఏ విశ్వాసము కారణము కాదు. కేవలం మన నాగరికతలోని అనాగరికతే కారణం! మన సాంకేతిక విద్యకి పరాకాష్టగా నిర్మించిన ‘టైటానిక్’ అనే ప్రయాణికుల నౌకకి పట్టిన గతికి ఎవరు బాధ్యులు? మరొక్క రోజు ప్రయా ణం క్షేమంగా సాగితే ఆ పధ్నాలుగు వం దల మంది మహా వైభవంగా ఉత్సవం చేసుకుని ఉండేవారు. ఇలాంటివి ఎన్నో! మన భారతదేశంలో ఏ క్షణంలో లెక్క చూసినా సుమారు 15 కోట్ల మంది భక్తులు దేవాలయాలలో, క్షేత్రాలలో, మఠాలలో ఉంటూ ఉంటారు. వీరందరిలో 99 శాతం క్షేమంగా తిరిగి వస్తున్నారు. ప్రమాదాలెన్ని జరిగినా ప్రజల విశ్వాసం మాత్రం ఏమీ తగ్గదు. మానవ జీవితంలో వ్యక్తికి, సంఘానికి కూడా శుభాశుభాలు, అనుకోని ఆపదలు అక్కడక్కడ కలుగుతూనే ఉంటాయి. దానివల్ల జీవన స్రవంతి ఆగకుండా సాగుతూనే ఉంటుంది. కేదారయాత్ర విషయంలో ఆలోచిస్తే అక్కడ జరిగిన ప్రకృతి బీభత్సంలో ఎనభై రెండు వేల మంది క్షే మంగా తిరిగి రావడం చాలా గొప్ప విష యం. ప్రకృతియొక్క ఆగ్రహం కంటే భగవంతుని యొక్క అనుగ్రహం చాలా ఎక్కు వే ఉంది. ఇటువంటి సంఘటనలకు ఏదో కారణం వెతకనే కూడదు. ఆవిధంగా ఎంత తిప్పలు పడ్డా సరియైన కారణం దొరకదు. కానీ ఓ దుర్మార్గుడు బాంబు పేల్చి ఒక వందమందిని చంపడంలో కారణం ప్రత్యక్షంగా కనపడుతుంది. ఆ విధంగా కారణం తెలిసిన చోట ఒక కర్తవ్యం ఉంటుంది. మృ తులు పదిమందైనా, వందమందైనా కానీ చాలా విచారకరమే. కానీ ఆపదయొక్క పరిమాణాన్నిబట్టి నష్టాన్ని అవగాహన చేసుకోవలసి ఉంటుంది. కేదార క్షేత్రం నూరేళ్ళపూర్వం వరకూ కూడా వేల సంఖ్యలో జనాభా వెళ్ళిన యా త్ర కాదు. ఏవిధమైన సౌకర్యాలు లేకపో వడం చేత, ఆ యాత్ర కుటుంబాలతో, పిల్లలతో, పెద్దలతో వెళ్ళవలసిన యాత్రగా పరిగణించబడలేదు. గృహస్థులు వెళ్ళిమొక్కుబడులు చెల్లించుకోవడం, ఏవో కోరికలతో పూజలు, ప్రార్థనలు, దీక్షలు చేసే యాత్రగా అది పరిగణించబడలేదు. ఆవిధంగా మొక్కులు చెల్లించుకునే క్షేత్రాలు దేశం లోపలే అనేక సంఖ్యలో ఉన్నాయి. కేదారయాత్ర చరిత్రలో - పంచపాండవులు ద్రౌపదీదేవితో కలిసి పాదచారులై కేదారానికి మహాప్రస్థానం వెళ్ళారని మహాభారతం వర్ణిస్తోంది. ఆ ఆలయంలో పంచపాండవుల మూర్తులు కూడా ఉన్నాయి. ఆ యా త్రలో ఎటువంటి సౌకర్యాలు అమర్చుకోకుండా ఈశ్వరధ్యానంలో నడచి, నడచి శరీరాలు విసర్జించారు వాళ్ళు. ధర్మరాజు మాత్రమే చివరి పర్వతాగ్రందాకా వెళ్ళి దేవతల దర్శనం చేశాడు. కుటుంబ సభ్యులు అందరూ పడిపోయినా ఒక కుక్క మాత్రం ఆయనతో చివరివరకు నడిచి వచ్చింది. ధర్మదేవత ఆయన్ని స్వర్గానికి ఆహ్వానించినా కుక్కను కూడా తనతో అనుమతించాలని పట్టుపట్టాడు. ఆయన న్యాయ దృష్టికి దేవతలు మెచ్చారు. ఆ కుక్క ఎవరో కాదు ఆయనని పరీక్షించిన ధర్మదేవతే అని ఋజువైంది. మహాప్రస్థానమంటే ఈ లో కాన్ని శాశ్వతంగా వదిలి తిరిగివచ్చే సం కల్పం లేక పైలోకాలకి ప్రస్థానం సంకల్పించి దేహత్యాగం చేయడమన్నమాట. ఈ యాత్ర చేయడంలో అటువంటి మనఃప్రవృత్తి కొందరికి ఉంటూనే ఉండింది. సంసారాన్ని వదలిపెట్టిన విరాగులు, అటువంటి భావన కలిగిన కొద్దిపాటి గృహస్థులు, ఇక బైరాగులు, సన్యాసులు, జీవనయాత్ర పూర్తికాబోతున్నదని నిశ్చయం చేసుకున్న వారు అనేకమంది ఏవిధమైన జాగ్రత్తలు, అన్న వస్త్రాల ఏర్పాట్లు కూడా చేసుకోక అటువెళ్ళి తిరిగి రాలేదు. ఒకవేళ అక్కడ చేరిన తరువాత కూడా స్వాధీనం కాని శరీరంలో వారుకాలం గడిపేవారుకాదు. ఈశ్వర ధ్యానంతో ప్రాణాయామం దీక్షగా చేసి ఊపిరి చాలా వరకు నిగ్రహించి, నెమ్మదిగా ఆ ప్రక్కన కొండ చివరికి చేరి, మనస్సు, బుద్ధి, చిత్తాన్ని ఈశ్వరాయత్తం చేసి మైలు లోతైన అలకనందలోయలో శరీరాన్ని విసర్జించేవారు. ఆ నిగ్రహం చేత కేవలం శరీరమే లోయలో పడి ఆ జీవాత్మ దారిలోనే శరీరాన్ని వదిలి ఊర్థ్వలోకాలని చేరుకునేది. ఇది ‘‘్భృగుపాత’’మనే పేరుగల దేహాన్ని విసర్జించే ఒకానొక ప్రక్రియ. అది దుఃఖంతో చేసుకునే ఆత్మహత్యకాదు. ఇదంతా సుదీర్ఘమైన సాధనతో పూర్తి విరాగంతో ఊర్థ్వ గతిపైన దీక్షతో మోక్షప్రదాత అయిన పరమశివుడు కేదారనాధుని దయపైన నమ్మకంతో చేసిన పని. అలాంటి వారు వేలమంది ఉండరుకదా? హిమవంతం తపోభూమి.గృహస్థులకు సంబంధించిన కర్మభూమి కాదు. వేదవ్యాస మునీంద్రుడు తన దివ్యశరీరంతో అక్కడ శాశ్వతంగా నిలిచిపోయాడు. శ్రీకృష్ణుని అంశ తేజోరూపంతో హిమాలయాలలోనే ఉండిపోయింది. అంతేకాక బ్రాహ్మణుడై మహాపాపం చేసిన అశ్వత్థామ శాపగ్రస్థుడై, రోగగ్రస్థుడై అక్కడే తిరుగుతున్నాడు. అక్కడ పవిత్ర వాతావరణంలో తన పాపం కొంత క్షయిస్తుందని సంకల్పం కావచ్చు. ఇంకా వేలాది మంది అక్కడక్కడ నందాదేవి వంటి పర్వతగుహలలో తపస్సు చేసుకుంటున్నారు. బదరీ, కేదార క్షేత్రాలున్న అన్నపూర్ణ హిమాలయ పర్వత పంక్తికి వెనుకనే ఉన్న మహోన్నత కైలాస పర్వత ప్రాంతంలో రుద్రాంశ సంభూతుడు, బ్రహ్మజ్ఞాని అయిన హనుమంతుడు చిరంజీవిగా సంచరిస్తూనే ఉన్నాడు. ఇవన్నీ గృహస్థుల యాత్రాస్థలాలు కావు. సౌకర్యాలతో యాత్ర, వినోదయాత్ర, వ్యాపార సరళితో కలిసి నేటి పరిస్థితి ఇలాగ మారింది. లౌకిక క్షేమాన్ని ప్రక్కన పెట్టి, కేవలం తాత్విక దృష్టితో చూడగలిగితే అక్కడే దేహాన్ని వదలిన యాత్రికులకి చివరి క్షణంలో దుఃఖమే కలిగిందో లేక శాంతి లభించిందో మనకి తెలియదు. వాళ్ళే ఒక వేళ ఇంటికి తిరిగి వచ్చినా ఏదో ఒకనాడు మృత్యువు తప్పదు. ఇక్కడి మృత్యువు పరిస్థితులు ఎవరి స్వాధీనంలోనూ ఉండవు. ఎట్టి మృత్యువు ఏ జీవునికి మంచిదో, ఉత్తమమో తెలియదు. శరీరం ప్రకృతి వశం, జీవుని గతి కర్మవశం అయి ఉండగా జీవుడు ఈశ్వరునితో ఎంత సంబంధం పెట్టుకున్నాడో అంతమాత్రమే వారిగతి ఈశ్వరేచ్ఛ అయి ఉంటుంది. మనమందరం ఈ దేహయాత్ర చాలించిన యాత్రికులందరి జీవులకు శివానుగ్రహం కలిగి పూర్ణశాతం లభించాలని ఈశ్వరుని వేడుకుందాం. వారికి, వారి కుటుంబాలకి మనఃస్ఫూర్తిగా సానుభూతి చెప్పుకుందాం. భవిష్యత్తులో యాత్రికులందరికి అక్కడి ప్రకృతి ప్రసన్నమై ఉండుగాక! ఈ సందర్భంలో ఒక కథని జ్ఞాపం చేసుకుందాం... ఒకనాడొక బ్రాహ్మణుడు మండుటెండలో నడచి, ఆకలితో నీరసించి ఒక గ్రామం చేరుకున్నాడు. అక్కడ ఉన్న గృహస్థుని చూచి ప్రాణం పోతున్నదని సౌంఙ్ఞతో ఆహారం వేడుకున్నాడు. ఆ గృహస్థు ఇంటి ముందరే ఉన్న చెరువును చూపించి వెంటనే స్నానం చేసి రమ్మని, భోజనం సిద్ధంగా ఉన్నదని అన్నాడు. అంతవరకూ కూడా ప్రాణం నిలువదని వెంటనే ఏదో ఇవ్వమని అడిగితే ఒక గినె్నలో పాయసం ఇచ్చాడు. తీరా పాయసం పాత్ర చేతికి రాగానే కొద్ది ధైర్యం వచ్చిన ఆ బ్రాహ్మణుడు ఒక క్షణంలో స్నానం ముగిద్దామనుకుని ఆ పాయసపాత్రను గట్టుమీద పెట్టాడు. పాపమాతడు త్వరగానే స్నానం ముగించాడు. కాని సమీపంలో చెట్టుపైన ఉన్న ఒక గద్ద ఒక విషసర్పాన్ని గోళ్ళతో చీల్చింది. ఆ మరణవేదనలో ఆ సర్పం విషం కక్కింది. ఆ విషం తిన్నగా పాయసంలో పడింది. ఎంతో ఆత్రంతో ఆకలితో ఉన్న ఆ బ్రహ్మణుడు వేగంగా పాయసం త్రాగేశాడు. ఆ బ్రాహ్మణుడు వెంటనే అక్కడే మరణించాడు. గ్రామస్థులు ఆయన మరణానికి కారకులెవ్వరని చర్చించారు. అడిగిన వెంటనే చేతికి పాయసాన్ని అందించక స్నానం చేయమని సూచించిన గృహస్థునిది తప్పా? విషం కక్కిన సర్పానిది తప్పా? అదే క్షణంలో సర్పాన్ని చీల్చి చంపిన ఆ గద్ద కారణమా? పాయసం వెంటనే తాగకుండా స్నానం కోసం ఆలస్యం చేసిన బ్రాహ్మణునిది తప్పా? చర్చలో గ్రామస్థులు తేల్చలేకపోయారు. వెంటనే ఆ ప్రక్కనే నడచిపోతున్న సాధువు కనిపిస్తే అతనిని సందేహం తీర్చమని అడిగారు. ఆ సాధువు నవ్వి - ఆ బ్రాహ్మణుని మృత్యువుకి ఆ గృహస్థుకాని, ఆ సర్పంకాని, ఆ గద్ధకాని, చివరగా ఆ బ్రాహ్మణుడే కాని ఇందులో ఎవరైనా ఒక్కరు బాధ్యులని నిర్ణయిస్తే దానివల్ల అట్టివారికా పాపం సంక్రమిస్తుందని తెలిపాడు. ఎందుకంటే ఆ మృత్యువులో అసలు పాపమే లేదు. ఎవరి పాప మూ లేదు. ఇటువంటి సహజ సంఘటనలకు ఎవరినీ బాధ్యులని నిర్ణయించడం సరికాదు. ఒక కారు ప్రమాదం జరిగితే దానికి ఎవరినో బాధ్యులుగా నిర్ణయించి చర్య తీసుకోవడం సమాజ జీవనంలోని ఒక శాసన వ్యవస్థగా కొనసాగడం నాగరిక జీవనంలో ఒక భాగం మాత్రమే. అన్నింటికీ మనం చూపించే కారణాలు పూర్తిగా నిజం కావు. ఇది విశేష సత్యం.

ఇదీ ...మనకూ ఇతరులకూ గల తేడా..

ఒకాయన అమెరికా లో ఉన్న తన కొడుకు దగ్గరికి ఒకసారి వెళ్ళాడట. ఒక Weekend సందర్భంలో కొడుకు తన స్నేహితుని ఇంట్లో Dinner కి సకుటుంబంగా వెళ్ళుతూ తన తండ్రిని కూడా వెంట తీసుకుని వెళ్ళాడు.  భోజనం అంతా serve చేసి భోజనము అంతా ఐన తరువాత వెళ్లబోయే ముందర ఆ కొడుకు తండ్రికి ఒక సూచన చేశాడు.  అది ఏమిటంటే ఆ అబ్బాయి Send Off చెయ్యటానికి వచ్చినప్పుడు మంచి భోజనము పెట్టారు చాలా బాగుంది అని చెప్పి థాంక్స్ చెప్పమని.
అట్లాగే ఆ స్నేహితుడు Send Off చెప్పటానికి వచ్చినప్పుడు తండ్రి అతనితో
భోజనం చాలా బాగున్నది బాబు.   I am so happy.   So kind of you to have offered such a good dinner. We have enjoyed a lot.   చాలా Thanks అని చెప్పి తరువాత ..   కానీ మా ఇండియా లో పద్ధతి ఇట్లా ఉండదు అని చెప్పాడు (స్నేహితులు ఇద్దరి మధ్యా ఉన్న చొరవని ఆసరాగా తీసుకుని). 
అతను కూడా భారతీయుడే కాని అమెరికా లో పుట్టి పెరిగిన భారతీయుడు.  అతనికి ఈ మాట అర్ధం కాలేదు.   ఈ పెద్దాయనని వొత్తిడి చెయ్యటం తో పెద్దాయన

అట్లా కాదు బాబూ.  మా ఇంటికి ఎవరైనా భోజనానికి వస్తే వారు రాగానే కాళ్ళు కడుక్కో టానికి నీళ్ళు ఇస్తాము.  కాళ్ళు తుడుచుకోటానికి టవలు ఇస్తాము.  కూర్చోపెట్టి భోజనం వడ్డిస్తాము.  భోజనము ఐనంక వారిని సాగనంపే టప్పుడు వారితో   ..   మీరు భగవత్ స్వరూపంగా మా ఇంటికి వచ్చారు.  మా ఆతిధ్యం స్వీకరించారు మీకు మా ధన్యవాదాలు అని మేము చెప్పుతాము.  వారికి మేము కృతజ్ఞతలు చెప్పుతాము. 
పరమేశ్వరునికి ప్రాధ్యానత ఇచ్చే భూమి అది. అందుకనే అక్కడ భోక్తకి ప్రాధాన్యం ఇచ్చి అతణ్ణి పరమేశ్వర స్వరూపంగా భావిస్తాము. అక్కడ అతిథి సత్కారం అన్నది గృహస్తు ధర్మం.  కర్త తను నెరవేర్చాల్సిన ధర్మం నేరవేరుస్తున్నాడు.  అదే రెండు దేశాల సంస్కృతి లో తేడా అని వివరించాడు.   

(అయ్యా ..  ఇది ఏ ఒక్కరినీ కించ పరుస్తూ వ్రాసింది కాదు.   భారత దేశ సంస్కృతిని, భావనల్ని వక్కాణించటము కొరకు మాత్రమే అని భావించ ప్రార్ధన.)   

[కె.బి.యన్. శర్మ గారు]

తిరుమల లో అంగ ప్రదక్షణ

నమస్తే 
తిరుమల లో అంగప్రదిక్షణ :
వేంకటేశ్వరునికి సుప్రబాత సేవ అయిన తరువాత భక్తులను అంగప్రదిక్షణకు అనుమతినిస్తారు .స్వామి వారి సన్నిదిలో అంగప్రదిక్షణ చేయడం అంటే మాటలా .. అనుభూతిని ఎలా వర్ణిస్తాం .
1. తిరుమల కొండపైన (తిరుమల అంటేనే స్వామి వారి కొండ .. తిరుపతి అంటే క్రింద ఉన్న ఉరు ) ఉన్న C.R.O ఆఫీసు కు ఎదురుగా ఉన్న బిల్డింగ్ లో మధ్యాహ్నం 2 గంటల నుంచి అంగప్రదిక్షణ టికెట్స్ ఇస్తారు .
2. అంగప్రదిక్షణ టికెట్స్ ముందుగ వచ్చిన 700 మందికి మాత్రమే ఇస్తారు . అంగప్రదిక్షణ స్త్రీలు , పురుషులు ఇద్దరు చేయవచ్చు . మరీ చిన్నపిల్లలకి టికెట్స్ ఇవ్వరనుకుంట .
3. 1.30 లోపు సుఫదం దగ్గరకు మీరు రవాలని మీకు ఇచ్చిన టికెట్ మీద ఉంటుంది . మీరు 1am లోపే అక్కడ ఉండండి .
4. స్వామి వారి పుష్కరిణి లో స్నానం చేసి తడిబట్టలతోనే సుపధం దగ్గరకు వెళ్ళాలి ( సుపధం అంటే స్వామి వారి గుడి కుడివైపు న ఉంటుంది . అక్కడ ఎవరైనా చెబుతారు .
5. అంగప్రదిక్షణ టికెట్స్ ఉచితంగానే ఇస్తారు . మీరు టికట్ కి మధ్యాహ్నం 12 గంటలకు నిలబడితే మీకు టికెట్ దొరికే ఛాన్స్ ఉంది .
6. అంగప్రదిక్షణ చేసినవాళ్ళకి ఒక లడ్డు ఇస్తారు ( 10/-) . మీరు డబ్బులు కూడా తీస్కుని వెళ్ళండి .
7. దర్శనం చాల త్వరగా అవుతుంది . అంగప్రదిక్షణ అయినతరువాత మీకు స్వామి వారి దర్శనం కూడా ఉంటుంది .
8. అంగప్రదిక్షణ చేసేటప్పుడు సాంప్రదాయ దుస్తులు ఉంటే మంచిది . మామోలు ప్యాంట్ కూడా అనుమతినిస్తున్నారు . బనియన్ ఉంచుకోకూడదు . ముందుగా స్త్రీలను తరువాత పురుషులను అంగప్రదిక్షణ చేయిస్తారు .
9.స్వామి వారి దర్శనం అయ్యాక మనం బంగారు బావి దగ్గరకు వస్తాం కదా అక్కడనుంచి స్వామి వారి హుండీ వరకు అంగప్రదిక్షణ చేస్తాం .
--------------------------------------------------------------------------
 అంగ ప్రదక్షణకు వెళ్ళాలనుకునేవారు మధ్యాహ్నం పన్నెండింటికల్లా కొండమీదకు చేరాలి. వెంటనే భోజనానికి దేవస్థాన సత్రంలోనో మరోచోటో ముగించుకుని, టికెట్లు ఇచ్చే C.R.O ఆఫీసు కు ఎదురుగా ఉన్న బిల్డింగ్ వెతుక్కునే సరికి మధ్యాహ్నం 2 అవుతుంది.  ఎంతమంది వెళ్లాలనుకుంటున్నారో అందరూ లైన్ లో నుంచోవాలి. దాదాపు నాలుగు గంటల సమయానికి టికెట్స్ ఇస్తారనుకుంటా. మధ్య మధ్యలో వేరేవాళ్లు అక్కడ కట్టిన ఇనుప కర్రల పైనుండి దూకేసి మరీ మనకంటే ముందుకువెళ్ళడానికి ప్రయత్నిస్తుంటారు. మీరు ఖండించక పోతే టికెట్స్ దొరకనట్టే. కనుక వందల మంది ఎదురుచూసే ఆటికెట్ కోసం ఖచ్చితంగా, నిర్మొహమాటంగా వ్యవహరిస్తే మంచిది.  టికెట్స్ తీసుకున్నాకా సాయంత్రం పుష్కరిణిలో స్నానం చేసి వరాహస్వామి దర్శనం చేసుకోండి. ( స్వామి దర్శనానికి ముందే వరాహస్వామి దర్శనం చేసుకోవాలి. లేక పోతే దర్శన ఫలం ఉండదు ) చుట్టుప్రక్కల ఉన్న మిగతా దేవాలయాలు,ఆశ్రమాలు దర్శించుకోండి.  ఆరోజు రాత్రికి భారీ ఆహారం తీసుకోకండి. అలా తీసుకుంటే ప్రదక్షిణలు మనం మూడు గంటల సమయంలో చేస్తాం కనుక ఆహారం సరిగా అరుగదు. మనం పొర్లడం వలన వాంతులు అవుతాయి కనుక అల్పాహారం తీసుకోవడం మరవద్దు.  రూము దొరికితే ఫర్వాలేదు. దొరక్క పోయినా మరేమీ కంగారు పడనవసరం లేదు. రాత్రి పన్నెండైనా ఇంకా భజనలు, హరికథలు సాగుతుంటాయి దేవాలయం చుట్టుప్రక్కల.  రాత్రి పన్నెండున్నరకు స్వామి పుష్కరిణిలో స్నానం చేసి ఒంటిగంట కల్లా అంగప్రదక్షిణకు వెళ్లే లైన్ వద్ద నుంచోవాలి. లైనులో మొగవారైతే దాదాపు రెండుగంటలు వేచి ఉండాలి. ఆడవారు గంటన్నర. ఆసమయం వృధా చేయకుండా స్వామి మనకిచ్చిన సమయాన్ని వినియోగించుకోవాలి. అందుకని చేతిలో గోవిందనామాల కాగితం పెట్టుకుని బిగ్గరగా మీరు చెప్తూ మీస్నేహితుల చేత చెప్పించండి. అది విని మిగతావారు చెప్తారు. చక్కగా లైన్ లో ఉన్నంత సేపూ మొహమాటపడకుండా భగవన్నామాన్ని పలకండి. స్వామికి అంగ ప్రదక్షణ చేసి, స్వామిని మనసారా దర్శించుకుని బయటకు వచ్చేటప్పటికి ఉదయం ఆరవుతుంది. లడ్డు పదిరూపాయలు పెట్టి కొనుక్కుని బయటకు వచ్చి ప్రశాంతంగా ఒక చోట కూర్చుని కాసేపు ధ్యానం చేయండి.  సంధ్యావందనాదికాలు ముగించుకుని అల్పాహారం సేవించి, ఆరోజు దర్శనం జరిగిన విధివిధానాన్ని నెమరు వేసుకుంటూ  క్రిందకు రండి.

"వై అయామ్ నాట్ ఎ హిందూ" అన్నవారికి MVR శాస్త్రిగారు ఇచ్చిన సమాధానం చదవండి .

http://voiceofdharma.org/indology/Ilaiah.html

పై లింకులో చదవండి

డొక్కా సీతమ్మగారి 104వ వర్ధంతి ఈరోజు(27-4-1909).

గంగా భాగీరథీ సమానురాలైన డొక్కా సీతమ్మగారి 104వ వర్ధంతి ఈరోజు(27-4-1909).ఆంధ్రులసేవలకి సంతసించి సాక్షాత్తూ కాశీ అన్నపూర్ణ యే ఆంధ్రుల అన్నపూర్ణగా అవతరించిందేమో ఆంధ్రభూమి నడిబొడ్డున సస్యశ్యామలమైన తూర్పుగోదావరి జిల్లా, రామచంద్రపురంతాలూకా,మండపేట గ్రామంలో శ్రీ అనిపిండి భవానీశంకరం గారి గర్భశుక్తి ముక్తాఫలంగా క్రీ.శ. 1849లో జన్మించినది సీతమ్మగారు. యుక్తవయసురాగానే రాజవోలు తాలూకాలోని లంకగన్నవరం కాపరస్థులు శ్రీ డొక్కా జోగన్నగారిని వివాహమాడి, వారికి ధర్మపత్నిగానేకాక,డొక్కావారింటి కులస్నుషగానేకాక,ఆంధ్రుల ఆదర్శమైన ఆడపడుచుగానేగాక,బారతదేశ సంస్కృతీ ధార్మికజీవన ధ్వజస్తంభముగా నిలచి అటుపుట్టినింటివారికి,ఇటుమెట్టినింటివారికి శాస్వతకీర్తి ప్రతిష్ఠలు సముపాజిర్జించిపెట్టిన భారత నారీ రత్నము.ఆమెకు నలుగురు సంతానము కల్గిరి.ఇద్దరు మగపిల్లలు,ఇద్దరు ఆడపిల్లు.ఇద్దరు ఆడపిల్లు ఆమె బ్రతికియున్నప్పుడే దివంగతులైరి. తనగీత బాగులేక భర్తగతించినను,మొక్కవోని ధైర్యంతో జీవిత పరమార్ధాన్ని గుర్తించి,"అహం వైశ్వానరో భూత్వా ప్రణినాం దేహమాశ్రితం" అనే భగవంతుని గీతకు తానే నిలువెత్తు నిదర్శనంగా నిలచిన మహనీయమూర్తి ఆమె.రేయనక పగలనక ఆకలిగొన్న ప్రతివాడు,పామరుడుకాని,పార్ధివుడుగాని అతిధి రూపంలో యున్నఆభగవంతుడేయని తలచి,క్షుథార్తజీవుల వ్యధార్తికి తనే స్వయముగా వండి,వడ్డించి క్షిప్రోపశమనము గావించి యావద్బారతీయులకు "ఇందరికీ అభయంబులిచ్చుచేయి,కందువగు మంచి బంగారు చేయి"అన్న అన్నమయ్యకీర్తించిన అన్నమయమైన చెయ్యి ఆమెది.19వ శతాబ్దపు హూణసామ్రాజ్యచక్రవర్తి చేయి క్రిందై తనది మీదుంట గర్వంగా ఎప్పుడూతలచని నిగర్వ ఆదర్శ జీవనమామెది.రవి యస్తమించని సామ్రాజ్యాధిపతి ఎడ్వర్డు సార్వభౌముని పట్టాభిషేక సమయంలో ఆప్రభువు ఆమె సేవలను గుర్తించి ప్రశంసాపత్రాన్ని సమర్పించారంటే యావత్ప్ర్రపంచము ఆమె "అన్నదాన"మహిమను గుర్తించినట్లే.ఆంధ్రప్రదేశ్ కూడా అన్నపూర్ణ వంటిదే అయితే ఆంధ్రప్రదేశే శాసన సభలో ఎవరిఫోటో యుండాలి?.అవసరమైనప్పుడు ఆమె ఫోటో లభించక పోతే నా సాహితీ మిత్రులు,పితృతుల్యులునగు కీ.శే.జి.కృష్ణగారు, ప్రముఖపాత్రికేయులు, హైదరాబాదునుంచి బ్రిటిషు ఎంబసీ వారికి లేఖ రాసి తెప్పించారని ఆయనే నాతో స్వయంగా చెప్పేరు. ఇక్కడ ప్రచురించిన ఫోటో ఆంధ్రపత్రిక 1911 సంవత్సరాది(విరోధికృత్) సంచికలో ప్రచురింపబడినది.ఆమె 104వ వర్దంతి సందర్భంగా ఈరోజు తెలుగు ద్రావిడబ్రాహ్మణ వంశ కీర్తిపతాకకు అవనత శిరస్కుడనై శ్రధ్దాంజలి ఘటిస్తున్నాను-గంటి లక్ష్మీ నరసింహమూర్తి(బెంగుళూరు).

అయోధ్యానగరం

అయోధ్య నగరం ఓ చారిత్రక, పౌరాణిక నగరం. ఎందరెందరో రాజులు, తీర్థంకరులు, మహనీయులపాదస్పర్శతో పునీతమైన పుణ్యప్రదేశం. సాక్షాత్తు విష్ణ్భుగవానుడి అవతారంగా చెప్పబడ్తున్న శ్రీరామచంద్రుని పుట్టిన స్థలంగా దీనిని హిందువులు విశ్వసిస్తారు. ఇక్కడి నేల పవిత్రం... గాలి పవిత్రం... పరిసరాలు పవిత్రం... అందుకే అయోధ్యను సప్తమోక్ష పురాలలో ఒకటిగా మన పురాణాలు చెప్పాయి. ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఫైజాబాద్‌కు ఆరు కిలోమీటర్లు దూరంలో ఉన్న అయోధ్య విస్తీర్ణంలో చిన్నదైనప్పటికీ,మహిమరీత్యా ప్రఖ్యాతి చెందిన నగరం. సాక్షాత్తు శ్రీరామచంద్రుడు, స్వామినారాయణుడు, ఎందరెందరోమహనీయులకు జన్మనిచ్చిన అయోధ్య ‘పూర్వనామం’సాకేత. కోసల దేశ రాజధానిగా ప్రసిద్ధిగాంచిన ఈ నగరం ఎందరెందరో ఇక్ష్వాకుల రాజులకు పుట్టిల్లుగాపరిఢవిల్లింది.
ఇక్ష్వాకు మహారాజు కుమారుడైన వైవస్వతమను అయోధ్యను అభివృద్ధి పరిచినట్లు ఇక్కడి చారిత్రక ఆధారాల వల్ల తెలుస్తుంది. భారతదేశంలో అతి పురాతన పుణ్యధామాలలో ఒకటిగా, మహిమాన్విత ధామాలలో ఒకటిగా పేరుప్రఖ్యాతులు సాధించిన‘అయోధ్య’కు ఆ పేరు రావడానికి శ్రీరాముడి తాతముత్తాతలే కారణం. శ్రీరాముని తాతలలో ఒకరైన‘అయుధ’ అయోధ్య క్షేత్రాన్ని పాలించాడు. ఆ కారణంగా ఆయన తదనంతర కాలంలో ఈ క్షేత్రానికి అయోధ్య అనే పేరు వచ్చినట్లు ప్రచారంలో ఉంది. ‘యుధ్’ అంటే సంస్కృతంలో యుద్ధమని, నాశనమని అర్థం. అ‘యుధ్’అంటే నాశనం కానిదని అర్థంగా చెబుతారు. కనుకకాశీనగరం ఎలా అయితే నాశనం లేని నగరంగా పురాణాలలో పేరుప్రఖ్యాతులుగా సాధించిందో అలాగే అయోధ్య నగరం కూడా ఎలాంటి విపత్కర పరిస్థితులలోనూ నాశనం చెందని నగరంగాప్రసిద్ధిగాంచింది. గౌతమబుద్ధుని కాలంలో ‘పాలి’్భషలో అయోధ్యను ‘అయోజహ’ అని పిలిచేవారు. బ్రిటీషువారి కాలంలో ఈ నగరాన్ని ‘అజోధ్య’, లేక ‘అజోదియా’ అనిపిలిచేవారు. మొగలుల కాలంలో అయోధ్య నగరం ఆగ్రా,కుతుబ్ రాజ్యాల ఆధీనంలో ఉండేది. సాక్షాత్తు శ్రీరామచంద్రుడికి జన్మనిచ్చిన పుణ్యప్రదేశంగా ఖ్యాతికెక్కిన ‘అయోధ్య’ గాగ్రనది ఒడ్డున అలరారుతోంది. సరయూ నదిగా పేరుప్రఖ్యాతులు పొందిన ఈ నదిలోనే శ్రీరాముడు, అవతార సమాప్తిని చాలించాడని స్కంద పురాణం ద్వారా అవగతమవుతోంది. సదా శ్రీరామ నామస్మరణంతో మారుమ్రోగే అయోధ్య నగరం విశాలమైన అందమైన ఆలయాలకు వేదికగా ఉంది. ఈ క్షేత్రంలో వందకు పైగా ఆలయాలున్నాయి. సూర్యవంశస్థులైన ఇక్ష్వాకుల రాజులెందరో పాలించిన ఈ నగరంలోనే 63వ రాజుగా పట్ట్భాషిక్తుడైన శ్రీరామచంద్రుడు ధర్మస్థాపన చేసి,విశేషమైన పేరు ప్రఖ్యాతులు సాధించాడు. రాముడి తండ్రి దశరథ మహారాజు అయోధ్యలో పుత్రకామేష్టీ యాగాన్ని నిర్వహించాడు. అలాగే హరిశ్చంద్రుడు,రాజసాగరుడు, భగీరధుడు విక్రమాదిత్యుడు గౌతమ బుద్ధుని పాదస్పర్శతో అయోధ్య నగరం పరమ పుణ్యప్రదమైన నగరంగా రూపుదిద్దుకుంది. గౌతమబుద్ధుడు అయోధ్య నగరాన్ని ఐదుసార్లు సందర్శించినట్టు తెలుస్తుంది. చైనా యాత్రికుడు హ్యూయాన్‌సాగ్ అయోధ్య నగరాన్ని 7వ శతాబ్దంలోదర్శించాడు. 5వ శతాబ్దంలో పేక్సియాన్ అనే చైనా సన్యాసి సందర్శించాడు. ఎందరెందరో ఇక్ష్వాకుల రాజులకు ఆశ్రయమిచ్చిన అయోధ్యలో అనేక మతాలు,వంశాలు కూడా రాజ్యమేలాయి. బౌద్ధం, జైనం,హిందుత్వంతోపాటు ముస్లిం రాజులు కూడా అయోధ్యను పాలించారు. జైన తీర్థంకరులలో ముఖ్యులైన ఐదుగురి తీర్థంకరుల జననం ఈ అయోధ్యలోనే జరిగింది. మొదటితీర్థంకరుడు ఆదినాధ్, రెండో తీర్థంకరుడు అజిత్‌నాధ్,నాల్గవ తీర్థంకరుడు అభినంద్‌నాధ్, ఐదవ తీర్థంకరుడు సుమతీనాధ్, 14వ తీర్థంకరుడు అనంతనాధ్‌లు ఈక్షేత్రంలో జన్మించారని ఇక్కడి స్థల పురాణాల వచనం. అలాగే బాహుబలి, బ్రహ్మి, హరిశ్చంద్ర అచల్‌భారత్‌లు కూడా ఇక్కడ పుట్టారట. సాక్షాత్తు శ్రీరాముని పాద స్పర్శతో పునీతమైన ‘అయోధ్య’ నగర సందర్శనం, స్మరణం సర్వపాపాలను హరిస్తుందట. ఈ నగరాన్ని సాక్షాత్తు దేవతలే నిర్మించారని, అందుకే ఇది భూతల స్వర్గమయిందని అధర్వణ వేదం చెబుతోంది. మోక్ష ధ్యానపురిగా మన పురాణాలలో ప్రఖ్యాతి చెందిన అయోధ్యా నగరం ఎన్నో మహిమాన్విత ఆలయాలకు నెలవు. అయోధ్యలో కాలుమోపిన భక్తులంతా ముందుగా ఇక్కడ సరయూ నదిలో స్నానాదికాలు చేయడం సంప్రదాయం. ‘స్వర్గ్‌ద్వార్’గా కీర్తికెక్కిన ఇక్కడే యాత్రికులు పిండ ప్రదానాలు చేస్తారు. సాక్షాత్తు శ్రీరాముడు అవతార సమాప్తిని చాలించినపుణ్యప్రదేశంగా ఇది ఖ్యాతికెక్కింది. సరయూ నది ఒడ్డునే లక్ష్మణ మందిరం ఉంది. ఇక్కడ లక్ష్మణుడు కొలువుదీరాడు. దీనికి సమీపంలోనే నాగేశ్వరనాథ్ మందిరం ఉంది. శ్రీరాముని కుమారుడు ‘కుశుడు’నిర్మించిన ఆలయంగా ఇది ఖ్యాతికెక్కింది. విక్రమాదిత్య కాలంనుంచీ చరిత్రకు నిదర్శనంగా మిగిలిన ఆలయం ఇదొక్కటేగా దీనిని చెబుతారు. మిగిలిన ఆలయాలన్నీ ముస్లింల దాడులకు అంతరించిపోయినవే. నాగేశ్వరనాధ్ మందిరానికి సమీపంలో కాలేరామ్ మందిరం ఉంది. సరయూ నదిలో దొరికిన నల్లని సీతాలక్ష్మణ సహిత శ్రీరామచంద్రునివిగ్రహాలు ఇక్కడ ఈ ఆలయంలో ప్రతిష్టించారు. ఇక్కడకు సమీపంలోనే ‘హనుమాన్ ఘడి’ ఉంది.ఇక్కడ నవాబు షాజుద్దౌలా నిర్మించిన రామచంద్రాలయం ఉంది. అయోధ్య నగరం నడిబొడ్డున ఉన్న ఈ మందిరానికి చేరుకోవడానికి 76మెట్లున్నాయి. హనుమంతుడు ఇక్కడో గుహలో ఉండిరామజన్మభూమిని రక్షించేవాడని ఇక్కడి స్థల పురాణం చెబుతోంది. ఇక్కడ అంజనీమాత ఒడిలో బాల ఆంజనేయుని మూర్తి దర్శనం భక్తులకు భక్తిపారవశ్యంలో ముంచెత్తుతుంది. దీనికి సమీపంలో‘కనక భవన్’ ఉంది. కైకేయి మాత సీతామహాసాధ్వికి బహుమతిగా ఇచ్చిన పుణ్యస్థలం ‘కనక భవన్’,బంగారు సింహాసనం ఉన్న ఈ భవనమే శ్రీరామచంద్రుని నివాస స్థలంగా చెబుతారు. బంగారు కిరీటాలు ధరించి రామలక్ష్మణ సీత విగ్రహాలు ఈ మందిరంలో దర్శనమిస్తాయి. ఈ విశాలమైన ఈ ఆలయ ప్రాంగణం నిత్యం భక్తజన సందోహంతో అలరారుతుంది. సదా శ్రీరామనామ స్మరణంతో ఇక్కడి పరిసరాలు మారుమ్రోగుతాయి. అయోధ్య నగరంలోనే మరోచోట చోటిదేవ్‌కాళీ మందిరం ఉంది. వీటితోపాటు శ్రీరామ జానకి బిర్లా ఆలయం, తులసి స్మారక భవన్,రామ్‌కిపౌరి, దతువన్‌కుండ్, జానకి మహల్,బ్రహ్మకుండ్, లక్ష్మణ్‌కిలా, రామ్‌కధా మ్యూజియం,వాల్మీకి రామాయణ మ్యూజియం, సుందర సదన్,హరిహర మందిరం, తులసీదాసు మందిరం, క్షీరేశ్వరుని మందిరాలున్నాయి. ఇవన్నీ చూడదగినవి. అయోధ్యలో అత్యంత పుణ్యప్రదేశం రామజన్మభూమి ప్రాంతం. మన పురాణాలలో విశిష్టమైన పవిత్ర క్షేత్రంగా ఖ్యాతికెక్కినఅయోధ్య నగరం సప్తమోక్ష పురాణాలలో ఒకటి. ముక్తిక్షేత్రంగా, స్వర్గ్ధామ్‌గా పేర్గాంచిన ఈ నగరంలోకి అడుగిడినంత మాత్రానే సమస్త పాపాలు పోతాయని ఇక్కడి స్థల పురాణం చెప్తుంది. సాక్షాత్తు వాల్మీకి మహర్షి రాసిన రామాయణ మహాకావ్యానికి వేదికగానిలిచిన అయోధ్య నగరం చేరుకోవడం చాలా సులువు. అయోధ్య చిన్న నగరమే అయినప్పటికీ ఇక్కడభక్తులకు కావల్సిన అనేక వసతులున్నాయి.
....................
చేరుకొనే మార్గం
ఉత్తరప్రదేశ్ రాజధాని లక్నోకు 134 కిలోమీటర్లు దూరంలో ఉన్న ఈ నగరానికి సమీపంలో ఉన్న ఫైజాబాద్‌లో విమానాశ్రయం కూడా ఉంది.
అలహాబాద్‌కు 166 కిలోమీటర్లు, గోరక్‌పూర్‌కు 132కిలోమీటర్లు, వారణాసికి 209 కిలోమీటర్లు దూరంలో ఉన్న అయోధ్యను సులువుగా చేరుకోవచ్చు.
............................